اثر دانینگ- کروگر چیست؟

اثر دانینگ- کروگر چیست؟

قبل از هر چیز به جمله‌ای از برتراند راسل توجه کنید:

یکی از دردناک‌ترین رویدادهای زمان ما این است که احمق‌ها کاملاً به خودشان مطمئن هستند و برعکسِ آن‌ها، کسانی که بهره‌ای از خلاقیت و هوش برده‌اند سرشار از تردید و دودلی‌اند.

حقیقت این است که علی رغم اینکه به بزرگیِ اندیشه برتراند راسل اعتقاد دارم،‌ اما تا مدتی پیش اصلاً با این جمله راحت نبودم و زیاد جدی نمی‌گرفتمش. شاید هم دلیلش این بوده که جمله از بافت و کانتکستی که به آن تعلق داشته جدا شده و من معنی‌اش را جدای از کانتکست نمی‌فهمیدم. مثلاً شاید اگر در بافتی منسجم جمله را می‌خواندم و جملات پسین و پیشین حرف راسل را می‌شنیدم دیگر با آن مخالفت نمی‌کردم و موضوع برایم شفاف و منطقی بود.

خوشبختانه چند روز قبل این اتفاق افتاد. البته نه اینکه جملات راسل را به طور کامل در این خصوص پیدا کنم، نه. بلکه اتفاق این بود که در حال مطالعه روی موضوع جالبی به نام اثر دانینگ- کروگر بودم که در بخشی از توضیحات آن چشمم به این جمله خورد. توضیحات را که خواندم دیدم چقدر جالب! آن ارتباطی که ذهنم نمی‌توانست کشف کند را پیدا کردم.

اثر دانینگ- کروگر چکیده و خلاصه و عصاره همین جمله راسل است. گاهی اوقات آنقدر خودت را و توانایی‌هایت را- به اشتباه- دست بالا می‌گیری که حاضر نمی‌شوی دیگر برای رشد و افزایش اطلاعات خودت تلاش کنی، حالتی که رکود به دنبال آن می‌آید، چون دنبال چیز تازه‌ای نمی‌روی، ذهنت را تازه نمی‌کنی و با همان دانسته‌های قبلی‌ات می‌سازی و در نتیجه تبدیل به یک «فسیل اطلاعاتی» می‌شوی. اما جالب اینجاست که خودت را علامه دهر می‌دانی! یعنی نمی‌خواهی این کوری و این ضعف در توانایی را ببینی.

اما اثر دانینگ- کروگر به اینجا ختم نمی‌شود. روی دیگر سکه هم این است که در حقیقتْ اطلاعات، دانش و توانمندی بالایی داری، اما خودت فکر می‌کنی هنوز هیچ چیز نمی‌دانی و هنوز برای شروع کردن یک کار یا عرضه کردن این اطلاعات زود است چون هنوز کلی چیزهای دیگر هست که باید یاد بگیری!

نمی‌دانم باید بگویم متأسفانه یا نه، اما به هر حال من با هر دو دسته برخورد داشته‌ام. دیده‌ام دوستانی را که رتبه فکری بالایی داشته‌اند اما اعتماد به نفس ارائه نداشته‌اند، فقط به این دلیل که خودشان را به اندازه کافی قبول نداشته‌اند، برعکسش را هم دیده‌ام. کسی که حقیقتاً چیزی در چنته اطلاعاتش ندارد اما خود را چند سروگردن بالاتر از بقیه می‌بیند و ثانیه‌ای از مسابقهٔ اظهار فضل عقب نمی‌ماند.

اثر دانینگ- کروگر می‌گوید: زمانی هست که فرد ضعف خودش در اطلاعات، دانش و توانمندی را نمی‌بیند و خیال می‌کند خیلی چیزها حالی‌اش است! یعنی این توهم را دارد که خیلی می‌داند و خیلی کارش درست است. یا بهتر بگویم: آنقدر که به دیگران نشان می‌دهد و آنقدر که خودش می‌پندارد، بلد نیست.

و برعکس زمانی هست که فرد حقیقتاً داناست، اما می‌پندارد هنوز خیلی چیزها هست که باید بداند و این باعث می‌شود از عرضه و ارائه اطلاعاتِ مفیدی که دارد منصرف شود تا روزی به درجه مطلوبِ خودش برسد.

نیازی به گفتن نیست که هر دو نگرش خطرناک است و باید مدام چک کنیم دچارش نشویم. اصلاً به همین خاطر است که راسل جمله‌اش را اینطور شروع کرده: یکی از دردناک‌ترین رویدادهای زمان ما این است که…

یک دیدگاه برای “اثر دانینگ- کروگر چیست؟

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *